Spanje zet de eerste ViDA-stap in btw-wetgeving

Wat verandert nu, en wat komt later?

Spanje heeft begin december 2025 een conceptwetsvoorstel gepubliceerd om Ley 37/1992 (IVA) te wijzigen. Doel: een eerste, gedeeltelijke omzetting van de EU-hervorming VAT in the Digital Age (ViDA) (Richtlijn (EU) 2025/516) in het Spaanse btw-recht. Deze “first wave” is vooral procedureel en technisch: Spanje legt per 1 januari 2027 de juridische en operationele basis, terwijl de zwaarste ViDA-veranderingen pas in volgende fases worden uitgewerkt.

1) Waar deze Spaanse “first wave” in ViDA past

ViDA is opgezet om het EU-btw-stelsel te moderniseren, fraude te bestrijden en administratieve lasten te verlagen, met betere aansluiting op de digitale economie. De uitrol verloopt gefaseerd:

• 1 januari 2027: startpunt voor een reeks kleinere aanpassingen.
• 1 juli 2028: grotere wijzigingen, waaronder belangrijke platform- en ketenlogica (zoals “deemed supplier”).
• 1 juli 2030: belangrijke stap richting digitale rapportagevereisten voor grensoverschrijdende B2B.

De Spaanse conceptwet richt zich dus niet op “alles in één keer”, maar op het op orde brengen van btw-regimes en uitvoeringsregels die nodig zijn om latere ViDA-fases soepel te kunnen implementeren.

2) Wat Spanje nu wél regelt richting 2027

De kern van het voorstel draait om het beter uitvoerbaar maken van btw-afhandeling in digitale en grensoverschrijdende context, met nadruk op OSS-regimes en aanpalende administratieve verplichtingen:

A. Uitbreiding en aanscherping van OSS-regimes

• Verduidelijkingen rond het gebruik van de One-Stop Shop (OSS) en informatieverplichtingen (bijvoorbeeld wanneer bepaalde gegevens beschikbaar zijn).
• Uitbreiding van de Non-Union OSS (régimen exterior de la Unión) voor specifieke diensten door niet-EU-ondernemers.
• Scheiding van regimes: OSS-transacties worden expliciet buiten het cash accounting-regime (régimen especial de caja) geplaatst.

B. Niet-EU ondernemers: randvoorwaarden voor btw-teruggaaf

Een praktisch relevant punt is dat Spanje voorwaarden introduceert voor btw-teruggaaf door niet-EU-ondernemers, waaronder de mogelijkheid om een fiscaal vertegenwoordiger te verlangen. Dit raakt onboarding, compliance-flow en de operationele inrichting bij niet-EU aanbieders.

C. Digitale interfaces en plaats-van-levering regels

Het voorstel bevat daarnaast technische aanpassingen die beter moeten aansluiten op de ViDA-richtlijn, waaronder verduidelijkingen rond leveringen via digitale interfaces en regels over plaats van levering en drempels in intra-EU verkopen.

D. Overgangsbepalingen voor specifieke sectoren

Er zijn overgangsmaatregelen opgenomen voor enkele specifieke situaties, waaronder een tijdelijke regeling voor bepaalde energie-leveringen tot 30 juni 2028, zodat sectorprocessen niet abrupt botsen met later ingevoerde ViDA-logica.

3) Wat Spanje hiermee nog níet doet (maar wel op de roadmap staat)

Belangrijk om scherp te houden: deze first wave gaat niet over de grote ViDA-elementen waar veel organisaties ViDA primair mee associëren, zoals:

• Deemed supplier-regels voor platformen (breder en zwaarder) die op latere fases aansluiten.
• Cross-border B2B e-invoicing en de bijbehorende digitale rapportage die in latere wetgevingstranches moet worden uitgewerkt.

Met andere woorden: Spanje zet nu de fundering neer, maar de “grote verbouwing” volgt later.

4) Wat dit betekent voor bedrijven en platformen

Deze fase raakt vooral organisaties die (mogelijk) OSS gebruiken, en partijen die niet-EU verkopers of dienstverleners faciliteren. Praktische aandachtspunten:

• Herijk uw OSS-scope: bepaal of stromen straks wel of juist anders onder (Non-Union) OSS kunnen vallen en wat dat betekent voor registratie en aangifte.
• Niet-EU compliance-flows: neem mogelijke eisen rond vertegenwoordiging en teruggaaf mee in contract-, onboarding- en supportprocessen.
• Datavolwassenheid: ook al is e-invoicing/rapportage nog niet in deze tranche geregeld, de richting is helder: meer transactie-detail, sneller en consistenter. Zorg dat uw factuurdata, statusketen en audit trail “future proof” zijn.
• Automatisering loont nu al: waar gestructureerde uitwisseling mogelijk is, verschuift verwerking van handmatige invoer naar automatische uitwisseling en validatie, met direct effect op doorlooptijd en foutreductie.

5) Consultatie en inwerkingtreding

Voor deze conceptwet is een consultatie geopend op 1 december 2025, met een reactietermijn tot 23 december 2025. Reacties kunnen per e-mail worden ingediend via observaciones.proyectos@tributos.hacienda.gob.es. De beoogde inwerkingtreding van deze tranche is 1 januari 2027.

Conclusie

Spanje positioneert dit voorstel nadrukkelijk als eerste, gedeeltelijke ViDA-implementatie: vooral gericht op het robuust maken van OSS- en uitvoeringsregels en het voorbereiden van het btw-stelsel op latere, zwaardere ViDA-fases. Voor organisaties is dit het moment om processen rond OSS, niet-EU compliance en datakwaliteit te verstevigen, zodat de latere verplichtingen rond digitale rapportage en e-invoicing geen “big bang” worden maar een beheersbare transitie.